Áo len, áo sweater, khăn len bị rút sau một lần giặt là chuyện rất phổ biến. Nguyên nhân không phải do hàng kém chất lượng. Len co rút vì sai nhiệt độ nước và bị ma sát quá mạnh. Hiểu đúng nguyên nhân, bạn sẽ biết cách tránh.
Tại sao đồ len bị rút?
Sợi len có cấu trúc vảy nhỏ li ti bên ngoài. Khi gặp nước nóng hoặc bị vò mạnh, các vảy này mở ra rồi móc vào nhau. Quá trình đó gọi là felting, tiếng Việt là sự nỉ hóa. Khi felting xảy ra, sợi len co cụm lại, vải trở nên dày và nhỏ hơn rõ rệt.
Ba yếu tố kích hoạt felting:
- Nước nóng: trên 30°C đã đủ để mở vảy sợi len.
- Ma sát mạnh: vò, chà, quay máy giặt chế độ thường.
- Thay đổi nhiệt độ đột ngột: từ nước nóng sang nước lạnh ngay lập tức.
Tránh được ba yếu tố này, đồ len gần như không bị rút.
Giặt tay đúng cách
Giặt tay là phương pháp an toàn nhất cho đồ len. Làm theo các bước sau.
Chuẩn bị
- Dùng chậu hoặc bồn rửa tay sạch.
- Nước lạnh hoặc nước mát, không quá 30°C. Nước không cần ấm.
- Nước giặt chuyên dụng cho len hoặc nước giặt dịu nhẹ không chứa enzyme. Enzyme trong một số nước giặt thường làm hỏng sợi protein của len.
Các bước giặt
- Hòa một lượng nhỏ nước giặt vào chậu nước mát. Khuấy nhẹ để tan đều.
- Lật áo len ra mặt trong trước khi ngâm.
- Nhúng áo vào nước, nhẹ nhàng ấn xuống để nước thấm đều. Ngâm 10 đến 15 phút.
- Bóp nhẹ từng phần vải theo chiều dọc. Không vò tròn, không chà mạnh.
- Xả lại bằng nước mát cùng nhiệt độ. Thay nước 2 đến 3 lần cho đến khi nước trong.
- Không vắt xoắn. Nâng áo lên để nước chảy tự nhiên, hoặc ép nhẹ giữa hai bàn tay.
Loại nước giặt phù hợp
Chọn nước giặt có nhãn "for wool", "delicate" hoặc "không enzyme". Dầu gội đầu dịu nhẹ cũng dùng được trong trường hợp không có nước giặt chuyên dụng. Dùng lượng ít, khoảng một thìa cà phê cho một chậu nhỏ.
Phơi và sấy đúng cách
Đây là bước nhiều người làm sai nhất. Phơi đồ len trên móc khiến vai áo bị kéo giãn, hình dạng biến dạng theo trọng lực.
Phơi phẳng
- Trải khăn bông khô hoặc lưới phơi phẳng ra mặt bàn hoặc sàn sạch.
- Đặt áo len lên, chỉnh lại form cổ, vai, thân và tay áo về đúng hình dạng ban đầu.
- Không phơi dưới nắng trực tiếp. Nắng làm bạc màu và giòn sợi len.
- Nếu cần đổi mặt, lật áo sau 3 đến 4 giờ.
Đồ len khô hoàn toàn trước khi cất. Cất khi còn ẩm gây mùi và nấm mốc.
Máy giặt và chế độ len
Nhiều máy giặt hiện đại có chế độ "wool" hoặc "delicate". Chế độ này giảm tốc độ quay và giới hạn nhiệt độ. Nếu máy giặt của bạn có chế độ này và nhãn áo cho phép giặt máy, bạn có thể dùng nhưng cần lưu ý thêm:
- Cho áo vào túi giặt lưới trước khi bỏ vào máy.
- Chọn nước giặt dịu nhẹ, không enzyme.
- Đặt nhiệt độ tối đa 30°C nếu máy cho phép điều chỉnh.
- Lấy áo ra ngay khi máy dừng, đừng để áo ẩm nằm trong lồng.
- Phơi phẳng như hướng dẫn ở trên, không treo móc.
Nếu nhãn áo có ký hiệu bàn tay trong chậu nước hoặc chữ "hand wash only", không dùng máy giặt dù có chế độ len.
Cứu áo len đã bị rút nhẹ
Áo rút nhẹ vẫn có thể kéo lại được nếu chưa felting hoàn toàn. Thử cách sau:
- Ngâm áo trong nước mát pha một ít dầu xả tóc hoặc dầu gội dịu nhẹ trong 30 phút. Dầu xả giúp sợi len mềm và nới lỏng.
- Không vắt. Cuộn áo trong khăn bông để hút bớt nước.
- Đặt áo lên mặt phẳng, nhẹ nhàng kéo giãn từng phần ra kích thước ban đầu bằng tay.
- Ghim hoặc đặt vật nặng nhẹ ở viền để giữ form khi khô.
- Để khô hoàn toàn trước khi thả ra.
Cách này hiệu quả với áo rút 1 đến 2 cm. Áo đã felting nặng, vải dày cứng lại thì không cứu được.
Cách bảo quản đồ len
Bảo quản đúng giúp đồ len dùng được nhiều năm mà không cần giặt quá thường xuyên.
- Gấp, không treo: Treo áo len trên móc lâu ngày kéo giãn vai và thân áo. Gấp gọn và xếp trong ngăn kéo hoặc kệ.
- Thông thoáng: Len cần không khí. Không gói kín trong túi ni-lông khi cất dài ngày.
- Tránh ẩm: Độ ẩm cao gây mốc và mùi khó chịu. Bỏ thêm gói hút ẩm trong tủ nếu cần.
- Chống gián và mọt: Dùng túi thơm từ thảo mộc hoặc long não để tránh côn trùng. Len bị mọt ăn không phục hồi được.
- Giặt trước khi cất mùa: Mồ hôi và dầu da còn trong sợi len sau khi mặc sẽ thu hút côn trùng và làm vàng vải theo thời gian.
Nếu bạn có áo len quý, blazer len, hay đồ cashmere muốn làm sạch mà không muốn rủi ro tự giặt, dịch vụ giặt đồ len chuyên biệt tại Giặt Ơi! xử lý bằng máy giặt công nghiệp và quy trình kiểm soát nhiệt độ phù hợp cho từng loại chất liệu. Với đồ cần làm sạch sâu hơn mà không qua nước, giặt hấp tại Giặt Ơi! là lựa chọn không làm co rút vải.
Câu hỏi thường gặp
Nước ấm hay nước lạnh khi giặt len?
Dùng nước lạnh hoặc nước mát, không quá 30°C. Nước ấm mở vảy sợi len, tạo điều kiện cho felting xảy ra. Nước mát đủ để làm sạch bụi bẩn thông thường khi kết hợp với nước giặt dịu nhẹ.
Áo len có thể cho vào máy sấy không?
Không nên. Nhiệt trong máy sấy gây co rút rất nhanh và không đều. Dù chế độ sấy thấp cũng có rủi ro. Cách an toàn nhất là phơi phẳng ở nhiệt độ phòng.
Giặt áo len bao lâu một lần là phù hợp?
Len ít bẩn và ít hấp thụ mùi hơn cotton. Với cách dùng thông thường, giặt sau 3 đến 5 lần mặc là đủ. Giặt quá thường xuyên làm mòn sợi len nhanh hơn. Giữa các lần mặc, treo áo ra ngoài không khí vài giờ để len tự làm mới.
Nước giặt thường có dùng được cho len không?
Một số loại được, một số không. Nước giặt có chứa enzyme protease phân hủy protein trong sợi len, làm vải mỏng và dễ rách theo thời gian. Kiểm tra nhãn nước giặt, nếu thấy chữ "enzyme" hoặc "biological" thì không dùng cho len. Nước giặt ghi "delicate", "gentle" hoặc "for wool" thường an toàn hơn.